Nagsisimula sa Kagubatan ang Pananagutan
Pagninilay sa Ulat ng COA sa Pamamahala ng Kagubatan ng DENR
Opinyon
Noong ika-3 ng Enero 2026, naglabas ang Commission on Audit (COA) ng isang ulat na may mabigat na pahayag: tinukoy nito bilang “mismanaged” o hindi maayos na pinamahalaan ang Forestland Management Project ng Department of Environment and Natural Resources (DENR).
Kapag ang Audit ay Babala, Hindi Lamang Puna
Sa unang tingin, maaaring ituring ito ng ilan bilang isa na namang puna sa burukrasya—isa pang audit report na lilipas nang walang tunay na pagbabago. Ngunit para sa mga komunidad na ang buhay ay nakaugat sa kagubatan, ilog, at likas-yaman, ang ulat na ito ay may mas malalim na kahulugan. Ito ay tahasang pagtatanong sa kakayahan ng estado na pangalagaan hindi lamang ang ating kagubatan, kundi pati ang mga mamamayang umaasa rito.
Ang Pangako ng Pamamahala sa Kagubatan—at ang Agwat sa Katotohanan
Ang Forestland Management Project ay hindi isang maliit o pangkaraniwang programa. Layunin nitong palakasin ang pamamahala sa kagubatan, hikayatin ang partisipasyon ng mga komunidad, at magbigay ng pangmatagalang kabuhayan sa mga umaasa sa kagubatan. Subalit sa kabila ng mga layuning ito, patuloy ang pagkakalbo ng kagubatan, lumalala ang mga sigalot sa lupa, at nananatiling nasa laylayan ng mga desisyon ang maraming komunidad—lalo na ang mga Katutubong Pamayanan.
Kapag Pumalya ang Pamahalaan, ang Komunidad ang Unang Nasasaktan
Ang paggamit ng salitang “mismanaged” ng COA ay hindi dapat balewalain. Isa itong babala—hindi lamang sa DENR, kundi sa buong sistema ng pamamahala sa likas-yaman. Dapat nitong buksan ang mas mahahalagang tanong: saan nagkulang ang mga mekanismo ng pananagutan? At sino ang hindi napakinggan sa proseso?
Ang mga ulat ng COA ay hindi lamang teknikal na dokumento. Ang mga ito ay salamin ng mga desisyong pampamahalaan—mga desisyong may konkretong epekto sa kalikasan at sa buhay ng mga tao. Kapag pumalya ang pamamahala sa kagubatan, ang unang naaapektuhan ay ang mga Katutubo, magsasaka sa kabundukan, mangingisda, at mga pamilyang umaasa sa kagubatan para sa tubig, pagkain, at kabuhayan.
Partisipasyon na Higit sa Papel
Matagal nang itinuturing na susi sa pangangalaga ng kagubatan ang community-based forest management. Ngunit ang partisipasyon ay hindi dapat manatili sa papel o sa mga ulat. Kailangang maramdaman ito sa aktwal na paggawa ng desisyon, sa malinaw na pananagutan, at sa pagkakaroon ng mga mekanismong kayang lapitan at gamitin ng karaniwang mamamayan. Ang programang hindi nagbibigay ng ganitong espasyo sa mga komunidad ay tiyak na malalayo sa tunay nitong layunin.
Hindi dapat sagutin ng DENR ang ulat ng COA sa pamamagitan ng pagtanggi o simpleng pagdepensa. Sa halip, dapat itong magsilbing panimula ng mas malalim na reporma—isang muling pag-angkla ng pamamahala sa kagubatan sa katarungan, partisipasyon, at integridad ng kalikasan.
Mga Tanong na Hindi Maaaring Iwasan
May ilang mahahalagang tanong na dapat pagtuunan ng pansin:
- Tunay bang may kapangyarihan ang mga komunidad sa pagpaplano at pagbabantay ng kagubatan, o itinuturing lamang silang benepisyaryo?
- Ang mga sukatan ba ng tagumpay ng mga programa ay nakabatay sa tunay na kalagayan ng kalikasan, o sa dami lamang ng mga ulat at aktibidad?
- Pinoprotektahan ba ng pamamahala sa kagubatan ang biodiversity at karapatan sa lupa, o inuuna ang panandaliang resulta?
- At sa huli, sino ang nagdurusa kapag pumalya ang mga patakaran sa kagubatan?
Ang mga tanong na ito ay hindi lamang usapin ng mga opisina sa lungsod. Ito ay mga tanong na may bigat sa Palawan, sa Mindanao, sa Cordillera, at sa lahat ng lugar kung saan ang kagubatan ay buhay. Kapag bumagsak ang isang programa, ang mga komunidad na matagal nang hindi napapakinggan ang unang nagbabayad ng halaga.
Panawagan at Paanyaya
Para sa mga organisasyong panlipunan at mga mamamayang nagmamalasakit, ang ulat ng COA ay paanyaya upang higit pang igiit ang malinaw, makatarungan, at nakabatay sa karapatan na pamamahala ng kagubatan. Ang tunay na tugon ng DENR ay hindi lamang dapat nasa papel ng audit reply, kundi sa kongkretong pagbabagong nararamdaman ng mga komunidad sa lupa.
Sa panahong hinaharap natin ang krisis sa klima, pagkawala ng biodiversity, at alitan sa lupa, hindi maaaring isantabi ang pamamahala sa kagubatan. Ito ay dapat maging sentro ng ating adhikain para sa katarungan, pagkakapantay-pantay, at pangmatagalang kaunlaran.
Ang kagubatan—at ang mga taong nagbabantay dito—ay karapat-dapat sa higit pa.
