World Education Day: May Natutunan Ba Tayo?

Opinyon

Tuwing ika-24 ng Enero, ginugunita sa buong mundo ang World Education Day—isang araw na naglalayong ipaalala na ang edukasyon ay karapatang pantao at mahalagang pundasyon ng lipunan at kaunlaran.

Ngunit sa Pilipinas ngayon, mahirap ipagdiwang ang araw na ito nang walang mabigat na tanong sa isip.

Sa Pilipinas mahalagang ipagdiwang ang araw na ito na may mabigat na tanong sa bawat isa sa atin.

Habang patuloy na dumaranas ang mga komunidad ng baha, landslide, storm surge, at iba pang kalamidad, isang masakit na tanong ang paulit-ulit na bumabalik:
May natutunan ba tayo sa mga nangyari na?

Kamakailan lamang, muling yumanig sa bansa ang balita ng landfill landslide sa Cebu—isang trahedyang hindi dapat ikinagulat. Tulad ng maraming sakunang nauna rito, malinaw na may mga babala, may mga batas, at may kaalaman na sana’y nakapigil sa ganitong pangyayari.

Hindi ito simpleng “likas na kalamidad.”

Ito ay bunga ng mga desisyong ginawa—at mga batas na hindi ipinatupad.

Isang Bansang Sagana sa Batas, Ngunit Kapos sa Pagpapatupad

Hindi kulang ang Pilipinas sa mga batas na naglalayong protektahan ang kalikasan at ang mamamayan. Sa katunayan, madalas pa nga itong ituring na isa sa may pinakakomprehensibong legal framework sa rehiyon.

Kabilang dito ang:

• Environmental Impact Statement (EIS) System, na nag-uutos ng pagsusuri bago aprubahan ang mga proyektong may mataas na panganib
• Ecological Solid Waste Management Act (RA 9003), na nagbabawal sa open dumps at nagtatakda ng ligtas na pamamahala ng basura
• Clean Water Act at Clean Air Act, na nagpoprotekta sa kalusugan at kapaligiran
• Indigenous Peoples’ Rights Act (IPRA), na kumikilala sa karapatan ng mga Katutubo sa kanilang lupang ninuno at sa Free, Prior, and Informed Consent
• Climate Change Act at Disaster Risk Reduction and Management Act, na naglalayong pigilan ang sakuna bago pa ito mangyari, hindi lamang tumugon kapag huli na ang lahat

Maging ang Philippine Mining Act (RA 7942) ay tahasang kumikilala sa mga lugar kung saan ipinagbabawal ang pagmimina. Sa Palawan, mas lalo pang pinatatatag ang mga proteksiyong ito sa pamamagitan ng Strategic Environmental Plan (SEP) Law (RA 7611), na nagtatakda ng mas mataas at ekolohiya-batay na pamantayan sa paggamit ng lupa at likas na yaman. At gayon pa man, patuloy pa ring isinusulong ang mga proyektong sumasalungat sa mismong mga batas na ito.

Kung tutuusin, sapat na ang mga batas na ito upang iligtas ang buhay at kabuhayan ng maraming komunidad.

Kaya’t nararapat lamang itanong:

Ipinatupad ba ang mga batas na ito?
Pinakinggan ba ang mga babala?
Narinig ba ang mga komunidad?

Ang Edukasyon ay Higit sa Silid-Aralan

Sa World Education Day, mahalagang balikan ang tunay na kahulugan ng edukasyon.

Ang edukasyon ay hindi lamang tungkol sa paaralan, diploma, o marka sa pagsusulit. Ito rin ay tungkol sa:

• pagkatuto mula sa karanasan
• pag-unawa sa mga panganib at ugat ng sakuna
• pagkilala sa karapatan ng mamamayan
• at pananagutan ng mga may kapangyarihan

Kung paulit-ulit na nasasaktan ang parehong mga komunidad, hindi ito dahil kulang sila sa kaalaman.
Ito ay dahil nabigo ang pamamahala na gamitin ang kaalamang matagal na nating taglay.

Madalas, ang mga komunidad mismo ang unang nakakakita ng panganib—ang mangingisdang nakapapansin ng pagguho ng baybayin, ang magsasakang nakakakita ng paghina ng lupa, ang pamilyang nakatira malapit sa tambakan ng basura o ilog. Ang kanilang karanasan ay anyo rin ng edukasyon, ngunit madalas itong binabalewala.

Ang Tunay na Sukatan ng Pagkatuto ay Mabuting Pamamahala

Kung tunay tayong natututo mula sa nakaraan, dapat sana’y nakikita natin ang:

• mas maingat na paggamit ng lupa
• maayos at ligtas na pamamahala ng basura
• mahigpit na regulasyon sa mapanganib na proyekto
• makabuluhang partisipasyon ng mga komunidad
• at pananagutan kapag nilalabag ang batas

Sa halip, madalas nating nasasaksihan ang paulit-ulit na siklo: trahedya, galit, imbestigasyon, at katahimikan—hanggang sa susunod na sakuna.

Panawagan sa Pagkatuto at Pagkilos

Walang saysay ang edukasyon kung hindi ito humahantong sa aksyon.
Walang saysay ang batas kung hindi ito ipinapatupad.
At walang saysay ang pag-alala kung hindi ito humahantong sa pagbabago.

Sa World Education Day na ito, huwag lamang nating tanungin kung gaano karami ang ating alam.

Tanungin natin kung ano ang ginawa natin sa kaalamang iyon.

Sapagkat ang tunay na pagkatuto ay nasusukat hindi sa dami ng batas na naisulat, kundi sa buhay na nailigtas, komunidad na napakinggan, at sakunang napigilan.